KARGO TANIMI
Lojistik hizmet sunucularının temel hizmet alanlarından birini de kargo taşımacılık hizmetleri oluşturmaktadır. Bu anlamda kargo taşımacılığı, temelde bir lojistik eylemi olarak düşünülebilir Daha spesifik anlamda kargo taşımacılığı bir taşımacılık hizmeti türüdür ve taşımacılık sektörüne yönelik yardımcı hizmetler grubunda yer almaktadır.
Kargo (cargo) kelimesi, sözlük anlamı itibarıyla ‘yük, hamule’ anlamında kullanılmaktadır. Bu tanımın esas alındığında kargo taşımacılığı; herhangi bir yükün bir yerden başka bir yere ulaştırılması ile ilgili faaliyetler olarak tanımlanabilir. Kargo taşımacılığı, uluslararası literatürde ağırlığı, ebadı ve içeriği önemli olmaksızın herhangi bir yükün taşınması olarak kullanılsa da ülkemizde her türlü yük, kargo kapsamında değerlendirilmekte, belirli bir ağırlığın altındaki yükler ve paketler kargo olarak adlandırılmaktadır.
Diğer taraftan ülkemizde kargo taşımacılığı olarak adlandırılan faaliyet, içeriği itibarıyla yabancı literatürde ‘paket dağıtımı’ olarak karşılık bulmaktadır Yani, literatürde kargo taşımacılık hizmetlerinin bir alt bölümünü oluşturan paket dağıtım hizmetleri, ülkemizde uygulayıcılar (kargo taşıma firmaları) tarafından kargo taşıma hizmetleri olarak adlandırılmaktadır.
Literatürde iki türlü kargodan söz edilmektedir. Bunlar düzenli kargo ve özel kargodur. Düzenli kargo daha çok kurumsal (ticari) müşteriler tarafından gönderilirken, özel kargo ise daha çok bireysel (ticari olmayan) müşteriler tarafından gönderilmektedir. Kargo taşımacılığı da benzer şekilde iki gruba ayrılmakta, birinci grup yukarıda bahsedilen her iki tür kargonun da taşınması ifade ederken, ikinci grup ise yalnızca düzenli kargo taşınmasını kapsamaktadır (Gould, 1970, s.345)
Kargo kavramı Golden Dictionary’de ‘hamule, yük’ şeklinde tanımlanmıştır
Columbia Encyclopedia’da ise bu kavramın tanımı için ‘aviation’ kelimesine gönderme yapılmıştır. Adı geçen ansiklopedide ‘aviation’; hava taşıtları ve ilgili aktivitelere ilişkin operasyonlar şeklinde tanımlanmış ve askeri, genel ve hava taşımacılığı şeklinde üç gruba ayrılarak incelenmiştir (Columbia Encyclopedia, 2006). Aviation kelimesi Golden Dictionary’de ise ‘havacılık’ şeklinde tanımlanmıştır. Genel kaynaklarda yapılan bu tanımlar birleştirildiğinde kargonun temel anlamı, hava yoluyla taşınan yük olmaktadır.
Türkçeye İngilizceden (cargo) geçen kargo kelimesi Türk Dil Kurumu Sözlüğü’nde ‘yük taşıyan uçak veya gemi’; uçak, gemi vb. bir taşıtla taşınan eşya, yük’; ‘bir yerden başka bir yere yük veya posta taşıyan şirket’ ve ‘bu şirketin taşıdığı yük ve posta’ şekillerinde tanımlanmıştır (tdk.gov.tr 2006). Bu tanımlara bakıldığında kargonun, taşıma aracı, firma veya yük gibi farklı şekillerde açıklandığı görülmektedir. Kargoya ilişkin daha ayrıntılı bir tanım şu şekilde yapılabilir: kargo; belirli süreler içinde bir yerden başka bir yere taşınan, tek parçada 100 kg. geçmeyen, ambalaj ve kap içerisinde olan dosya, paket, koli, sandık vb. eşya ve emtiaya verilen addır.
Bu tanım her türlü eşya ve emtiayı kargo kapsamına dahil etmemekte, ağırlık ve tür itibarıyla kargo olarak kabul edilebilecek yüklere açıklık getirmektedir. Ülkemizde kullanılan anlamıyla uygun olması bakımından bu tanımın esas alınması uygun olacaktır. Kargo taşımacılığı ise genel anlamda kargonun ulaştırılması ilgili faaliyetleri kapsamaktadır. Kargo taşımacılığı, hem ticari (kurumsal), hem de ticari olmayan (bireysel) kargoların taşınmasını kapsamaktadır. Kargo taşımacılığı daha spesifik olarak, belirli bir sürede şehir içi, şehirlerarası ya da ülkeler arası eşya ve emtia taşınması şeklinde tanımlanabilir.
4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanununda;
Kargo: Tek parçada en fazla yüz kilogramı geçmeyen genellikle ambalaj ve kap içerisinde olan küçük boyutlu koli, sandık, paket gibi parça eşyaya olarak tanımlanır.
Kargo işletmecisi: Bağımsız bir işyerinin kullanma hakkına sahip olan ve kargoyu teslim alarak kısa sürede gönderilene ulaştırmak amacıyla kendi gözetimi ve denetimi altında yükleme, boşaltma, depolama, istifleme, aktarma ve gönderilene teslim gibi hizmetleri yerine getiren, taşımayı yapan veya yaptıran ve bundan doğacak sorumluluğu üstlenen kişiyi ifade etmektedir. Lojistik ve kargo birbirine sıkça karıştırılan iki kavramdır. Amacı, ürünü doğru yer ve zamanda, üretildiği kalitede ve uygun fiyatla müşteriye sunabilmek olan lojistik tanımında, kargo 100 kg’a kadar olan bir ürünün bir noktadan alınıp diğer noktaya taşınması hizmeti olarak konumlandırılmaktadır.
Bu bağlamda, kargo lojistik içindeki bir taşımacılık ayağı olarak karşımıza çıkmaktadır. Yine dikkat edilirse kargoda, tek parçada en fazla yüz kilogramı geçmeme ve küçük hacim şartı aranmaktadır. Buna göre, kömür, maden gibi çok hacimli ve ağır malzemelerin nakliyesi, 100 Kg geçen eşyalar ile büyük hacimli eşyaların taşınması kargonun kapsamına girmez. Ayrıca koli ve paket taşımacılığında kargo ile kurye arasında ortak paydalar bulunmaktadır.